İkisi Otizm Spektrum Bozukluğu Tanılı, Biri Tipik Gelişim Gösteren Üçüz Kardeşlerin Dil ve İletişim Becerileri: Olgu Sunumu

Fatıma Sena Bahşi Dilber Kaçar Kütükçü
Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, aynı aile ve çevrede yetişen üçüzlerden OSB tanılı iki kardeş ile tipik gelişim gösteren kardeş arasındaki dil ve iletişim becerilerindeki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktır.

Yöntem: Bu çalışma, karşılaştırmalı betimsel araştırma modeli kullanılarak gerçekleştirilmiş bir olgu sunumu olup, katılımcıları 5 yaşında (64 aylık) ikisi kız, biri erkek olan üçüz kardeşlerden oluşmaktadır. Katılımcıların dil, konuşma ve iletişim becerileri Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL), LITMUS Türkçe Cümle Tekrar Testi (LITMUS-TR), Türkçe Anlamsız Sözcük Tekrarı Testi (TAST), İletişim Matrisi, Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE), Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği-2 Türkçe Versiyonu (GOBDÖ-2-TV) ile değerlendirilerek karşılaştırılmıştır.

Bulgular: Tipik gelişim gösteren (TGG) erkek kardeşin TEDİL performansı “ortalama” iken, OSB'li kız kardeşlerden birinin TEDİL performansı “zayıf” bulunmuştur. OSB'li diğer kız kardeş işbirliği yapamadığı için testlerin hiçbiri uygulanamamıştır. TGG kardeşin LITMUS puanı 16 ve TAST puanı 2; OSB'li kardeşin LITMUS puanı 3 ve TAST puanı 2'dir. İletişim matrisi verilerine göre TGG kardeş iletişim becerilerini çeşitli ve işlevsel bir şekilde kullanabilmektedir. TEDİL performansı “zayıf” olan OSB'li kardeş dili sosyal amaçlı kullanırken jest ve mimikler yerine sözel ifadeleri tercih etmektedir. Diğer OSB'li kardeş ise sosyal ve bilgilendirici iletişimi tutarsız bir şekilde kullanmakta ve düşük düzeyde iletişimsel katılım göstermektedir.

Sonuç: Benzer genetik ve çevresel koşullara sahip olmalarına rağmen, üçüzler farklı dil ve konuşma becerilerine sahiptir. Bu bulgular, OSB’nin bireysel çeşitliliğini ve nöroçeşitlilik yaklaşımının önemini vurgulamaktadır.


Anahtar Kelimeler

otizm spektrum bozukluğu, tipik gelişim, üçüz, nöroçeşitlilik


Referanslar

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596

Aarnoudse-Moens, C. S. H., Weisglas-Kuperus, N., van Goudoever, J. B., & Oosterlaan, J. (2009). Meta-analysis of neurobehavioral outcomes in very preterm and/or very low birth weight children. Pediatrics, 124(2), 717–728. https://doi.org/10.1542/peds.2008-2816

Büyüktaşkapu, S. (2012). Annelerin özyeterlik algıları ile 1-3 yaş arasındaki çocuklarının gelişimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 18–30.

Brunsdon, V. E., Happe, F., & Charman, T. (2015). Cognitive heterogeneity in autism: A systematic review and meta-analysis. Developmental Review, 36, 1–27. https://doi.org/10.1016/j.dr.2015.01.001

Brunsdon, V. E. A., Colvert, E., Ames, C., Garnett, T., Gillan, N., Hallett, V., … Happé, F. (2015). Exploring the cognitive features in children with autism spectrum disorder, their co-twins, and typically developing children within a population-based sample. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 56(8), 893–902. https://doi.org/10.1111/jcpp.12362

Charman, T. (2003). Why is joint attention a pivotal skill in autism? Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 358(1430), 315–324. https://doi.org/10.1098/rstb.2002.1199

Colvert, E., Tick, B., McEwen, F., Stewart, C., Curran, S. R., Woodhouse, E., … Bolton, P. (2015). Heritability of autism spectrum disorder in a UK population-based twin sample. JAMA Psychiatry, 72(5), 415–423. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2014.3028

Diken, İ. H., Ardıç, A., Diken, Ö., & Gilliam, J. E. (2012). Exploring the validity and reliability of Turkish version of Gilliam Autism Rating Scale-2: Turkish standardization study. Eğitim ve Bilim, 37, 318–328.

Durrleman, S., & Delage, H. (2016). Autism spectrum disorder and specific language impairment: Overlaps in syntactic profiles. Language Acquisition, 23(4), 361–386. https://doi.org/10.1080/10489223.2016.1179741

Eigsti, I. M., Bennetto, L., & Dadlani, M. B. (2007). Beyond pragmatics: Morphosyntactic development in autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 37(6), 1007–1023. https://doi.org/10.1007/s10803-006-0239-2