Türkiye’deki Dil ve Konuşma Terapistlerinin Çevrimiçi Terapilere Yönelik Görüş ve Deneyimlerinin İncelenmesi

Tuğçe Koca
Özet

Amaç: COVID-19 pandemisiyle hız kazanan tele-terapi, Dil ve Konuşma Terapisi alanında erişilebilirlik ve esneklik sağlasa da teknik, etik ve iletişimsel sınırlılıklar içermektedir. Bu çalışma Türkiye’deki dil ve konuşma terapistlerinin (DKT) çevrimiçi terapiye yönelik tutumlarını, deneyimlerini ve uygulamalarını incelemeyi amaçlamaktadır.

Yöntem: Araştırma nicel betimsel desenle yürütülmüştür. Veriler alanyazın temelli ve uzman görüşüyle geçerliliği sağlanmış 29 maddelik anket aracılığıyla toplanmıştır. Ankete 140 DKT (119 kadın, 21 erkek; Ort. yaş = 25.62, SS = 3.85) katılmıştır. Veriler frekans ve yüzde dağılımlarıyla özetlenmiş; çevrimiçi terapi deneyimi ile terapi tercihi arasındaki ilişkiyi incelemek için ki-kare (χ²) testi uygulanmıştır. Anlamlı farklılıkların hangi hücrelerden kaynaklandığını belirlemek amacıyla post-hoc analizler yapılmış ve standartlaştırılmış artıklar (z-skorları) raporlanmıştır. Anlamlılık düzeyi p < .05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Katılımcılar çevrimiçi terapiye yönelik farklı tutumlar sergilemiştir. Esneklik (%82.8) ve maliyet (%63.6) öne çıkan avantajlardır; ancak yalnızca %33’ü yasal düzenlemeler konusunda “her zaman” bilgi sahibi olduğunu belirtmiştir. Deneyim süresi ile terapi tercihi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur, χ²(6, N = 140) = 37.72, p < .05). Üç–altı yıl deneyime sahip DKT’ler çevrimiçi terapiyi daha çok tercih etmiştir (z = 3.86, p <.001). Zoom en yaygın kullanılan platform olmuştur (%75); ancak yalnızca %14’ü sertifikasyona sahiptir. Vaka türlerinde en sık konuşma sesi bozuklukları (%38) ve akıcılık bozuklukları (%28) görülmüş, ergenler en büyük yaş grubunu oluşturmuştur (%39). Katılımcıların yarısından fazlası çevrimiçi terapilerde ses (%52,9) ve görüntü (%52.1) kalitesini düşük bulmuştur. Genel tercih açısından, %51’i yüz yüze terapiyi önde tutarken yalnızca %4’ü çevrimiçi terapiyi “genellikle” tercih etmiştir.

Sonuç: Çevrimiçi terapi Türkiye’de önemli fırsatlar sunmakla birlikte, teknik sorunlar, terapötik bağın zayıflaması ve yasal/etik belirsizlikler nedeniyle sınırlılıklar barındırmaktadır. Mesleki deneyim, olumlu tutumlarda belirleyici bir faktördür. Çevrimiçi terapi yüz yüze terapinin yerine geçen değil, tamamlayıcı bir yöntem olarak görülmelidir. Altyapının güçlendirilmesi, standart sertifikasyon programlarının oluşturulması ve yasal çerçevenin netleştirilmesi gelecekte öncelikli hedeflerdir.




Anahtar Kelimeler

çevrimiçi terapi, dil ve konuşma terapisi, terapi tercihi, görüşler, deneyimler


Referanslar

Abbott, J.-A. M., Klein, B., & Ciechomski, L. (2008). Best practices in online therapy. Journal of Technology in Human Services, 26(2–4), 360–375. https://doi.org/10.1080/15228830802097257

Acar, H. (2022). Web tabanlı psikolojik destek uygulamaları üzerine minör bir değerlendirme: Avantajlar-sınırlılıklar. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 414–423. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1003842

Aktürk, Ş. K., & Toğram, B. (2021). Investigation of services provided by speech and language pathologists during covid-19 pandemic: Turkey sample. In Proceedings of the 14th Panhellenic 1st international congress on speech and language therapy, Digital conference.

American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). (2020). Telepractice. American Speech-Language-Hearing Association. https://www.asha.org/Practice-Portal/Professional-Issues/Telepractice/

Amin, F. M., & Sundari, H. (2020). EFL students’ preferences on digital platforms during emergency remote teaching: Video conference, LMS, or messenger application? Studies in English Language and Education, 7(2), 362–378. https://doi.org/10.24815/siele.v7i2.16929

Archibald, M. M., Ambagtsheer, R. C., Casey, M. G., & Lawless, M. (2019). Using Zoom videoconferencing for qualitative data collection: perceptions and experiences of researchers and participants. International Journal of Qualitative Methods, 18, 1–8. https://doi.org/10.1177/1609406919874596

Armstrong, E. (2022). Preferences, expectations, and experiences of online therapy: concern about weakened therapeutic relationship. Unpublished Honors Thesis. Louisiana State University

Bailenson, J. N. (2021). Nonverbal overload: A theoretical argument for the causes of Zoom fatigue. Technology, Mind, and Behavior, 2(1). https://doi.org/10.1037/tmb0000030

Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231–274.

Barak, A., & Grohol, J. M. (2011). Current and future trends in internet-supported mental health interventions. Journal of Technology in Human Services, 29(3), 155–196. https://doi.org/10.1080/15228835.2011.616939